داخلی     خبر     انديشه
فلسفه و حکمت شب‌های قدر
  مروری بر سوره قدر و بررسی محتوای این سوره نشان می‌دهد که نزول ملائکه و روح به بیان همه مفسران بر وجود مبارک ولی‌الله اعظم خواهد بود. از این جهت درک مقام ائمه معصومین در حد فهم خود و تلاش برای نزدیک شدن به این ذوات مقدسه، درک شب قدر را به همراه خواهد داشت. اما در خصوص حکمت و فلسفه و همچنان مسائل مربوط به این شب‌ها با حجت‌الاسلام «علی‌محمد باقی» کارشناس مرکز تخصصی نماز و کارشناس مرکز تخصصی مهدویت و استاد حوزه و دانشگاه به گفت‌وگو پرداخته شد.
Share/Save/Bookmark
چهارشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۲۱:۵۷
کد مطلب : 66688
فلسفه و حکمت شب‌های قدر
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آینده روشن به نقل از «حمایت» مروری بر سوره قدر و بررسی محتوای این سوره نشان می‌دهد که نزول ملائکه و روح به بیان همه مفسران بر وجود مبارک ولی‌الله اعظم خواهد بود. از این جهت درک مقام ائمه معصومین در حد فهم خود و تلاش برای نزدیک شدن به این ذوات مقدسه، درک شب قدر را به همراه خواهد داشت. اما در خصوص حکمت و فلسفه و همچنان مسائل مربوط به این شب‌ها با حجت‌الاسلام «علی‌محمد باقی» کارشناس مرکز تخصصی نماز و کارشناس مرکز تخصصی مهدویت و استاد حوزه و دانشگاه به گفت‌وگو پرداخته شد.
حجت‌الاسلام باقی در خصوص حکمت و فلسفه شب‌های قدر گفت: زمان‌ها مثل مکان‌ها شرافت ذاتی دارند؛ یعنی خداوند زمان‌هایی در عالم قرار داده که در این زمان‌ها حجاب و حائلی بین زمین و آسمان نیست؛ به‌عنوان نمونه امام صادق (ع) فرمود که خداوند نمازها را در بهترین اوقات بر شما واجب کرد بنابراین پس از نمازها (که در بهترین وقت‌ها انجام می‌گیرد) دعا کنید. پس در عالم هستی «وقت» عالی وجود دارد که خداوند در آن‌وقت قرآن را نازل کرده است. آن‌وقت عالی به چه معنا است؟ به این معنا که در این وقت، موانعی که برای صحبت و گفتگوی با خدا وجود دارد دیگر وجود ندارد؛ مثل شب عرفه، روز عید قربان، روز عید فطر، شب جمعه، روز جمعه و نیمه شعبان و.. در این ایام مانع بین زمین و آسمان بسیاربسیار کم است. اما در بعضی ایام نه‌تنها مانعی نیست بلکه هیچ حریم و هیچ حجابی بین عالم دنیا و عالم آخرت وجود ندارد؛ این ایام خاص را «شب قدر» می‌گویند.
وی افزود: پس اولین نکته این است که در شب قدر حجاب و حائلی بین خالق عالم هستی و مخلوقات وجود ندارد؛ به همین جهت خداوند در سوره دخان می‌فرماید که «انا انزلناه فی لیله‌المبارکه» ما قرآن را در شبی مبارک نازل کردیم؛ یعنی شب مبارکی است که حائلی وجود ندارد و در آن شب قرآن نازل می‌شود اگر می‌گوییم شب قدر شب مهمی است نه‌فقط برای این‌که نزول قرآن است بلکه آن شب به‌خودی‌خود شریف است البته نزول قرآن درآن شب مزید بر شرافت آن است.
این کارشناس مذهبی در بیان اهمیت این سه شب هم تصریح کرد: در این چند شب ارتباط بنده باخدا در اوج قرار می‌گیرد؛ به تعبیر قرآن کریم «لیله القدر خیر من الف شهر» اینکه گفته شده شب قدر بهتر از هزار ماه است یکی از معانی آن این است که هزار ماه به‌اندازه یک‌عمر انسان است و به این معناست که شب قدر از کل عمر انسان بهتر است. معنای دیگر که معنای دقیق‌تری است اینکه شب قدر از کل عمر بشر از ابتدا تا آخر برتر است. چرا بهتر است؟ چون هدف از خلقت عبادت است، این عبادت در شب قدر به اوج می‌رسد و هدف خلقت در این شب محقق می‌شود. این شب تحقق هدف انسان و کل عالم هستی است بنابراین اگر که کسی در شب قدر بتواند به آن هدف خلقتش برسد مثل این است که کل هدف خلقت را به‌جا آورده است.
وی در بیان نکته دیگری مبنی بر اینکه شب قدر چرا در سه شب برگزار می‌شود خاطرنشان کرد: جواب این است که در سه مرحله انسان باید از مبدأ فیض بهره‌مند شود؛ یک‌مرتبه یک سری امور برایش نوشته شود، یک‌مرتبه این امور امضا شود و یک‌مرتبه باید این امور محکم و تثبیت شود. یکی از اسرار این سه شب این است که در سه مرحله باید خیر بر انسان تثبیت شود، چون انسان تحمل این را که در یک‌مرتبه بتواند کل فیض را دریافت کند ندارد و ضعیف است. به همین جهت در سه شب این عمل اتفاق می‌افتد. البته جواب‌های دیگری هم هست مثل‌اینکه شب قدر در این سه شب مخفی است؛ برای اینکه عبادت انسان نزد خداوند بیشتر شود و خدا پاداش سه شب قدر را به انسان می‌دهد یا اینکه گفته‌شده اگر در یک‌شب نقصی در عبادت فرد بود در باقی شب‌ها جبرانش کند و در حقیقت با سه شب عبادتش کامل شود اما بهترین جواب این است که فیض به‌صورت تدریجی در انسان تثبیت شود و انسان به‌صورت تدریجی از فیض بیکران الهی استفاده کند.
این استاد حوزه و دانشگاه در خصوص نزول ملائکه و روح در این شب نیز توضیح داد: در این شب نزول ملائکه و روح اتفاق می‌افتد که روح را گفته‌اند اعظم از ملائکه است؛ در یک معنا و در معنای دیگر گفته‌اند که روح همان جبرئیل است. در بعضی روایات داریم که روحی که برای شب قدر نازل می‌شود وجودی اعظم از ملائکه است. حال یک سؤال مطرح می‌شود اینکه چرا ملائکه در شب قدر نازل می‌شوند؟ اول اینکه نزول ملائکه نزول مکانی نیست زیرا ملائکه موجودات مجردی هستند که مکان برایشان معنا ندارد پس نزول ملائکه به معنای تنزلی است که همراه با جاری کردن فیضی یا همراه با ابلاغ پیام است. اگر که ما شب قدر را به معنای این‌که مقدرات بشر در آن رقم می‌خورد بدانیم، ملائکه باید در آن شب برای کسی که مقدرات الهی باید به دست او رقم بخورد نازل شوند و آن همان کسی که قرآن کریم می‌گوید او شهید و شاهد بر امت است. در شب قدر هر گروهی اگر بخواهد فیضی بگیرد باید باواسطه فیض باشد که در این عالم وجود دارد و اگر می‌خواهد مقدرات خلائق رقم بخورد باید به امضای خلیفه و جانشین خدا در زمین برسد . خداوند می‌فرماید «و إِذ قال ربک للملائکة إِنِی جاعل فی الأَرض خلیفه» می‌خواهم در زمین جانشین بگذارم و جانشین خداوند در زمین کسی است که مقدرات شب قدر باید به او عرضه شود. به معنای بهتر نزول ملائکه بر این عالم بر خاک نیست زیرا گفتیم نزول ملائکه مکانی نیست پس بر وجودی که اشرف ملائکه است نازل می‌شوند. پس اگر ملک عظیمی به نام روح که از جبرئیل هم برتر است بخواهد بر انسان نازل شود باید بر کسی نازل شود که از خودش بالاتر باشد و آن وجود مقدس امام عصر (عج) است. نزول برای این است که مقدرات عالم هستی تعیین شود در آن شب نزول برای این است که سلام و برکت بر امام نازل می‌شود «سلام هی حتی مطلع الفجر» و از کانال امام در جهان هستی منتشر شود.
وی در تفسیر « سلام » هم اظهارکرد: آن «سلام» سلم است؛ یعنی امنیت و حفظ. یعنی این سلام نگه‌دارنده تمام مؤمنین خدا از آتش دنیا و آخرت است. پس کسانی که شب قدر را خوب درک کنند سه چیز را درک کرده‌اند یک قرآن را درک کرده‌اند. دوم وجود امام و انسان کامل را درک کرده‌اند و سوم سلام الهی که نامی از نام‌های خداوندست را درک کرده‌اند و ثمره درک سلام یک نوع عصمت در دنیا و یک نوع حفظ از گناه است که نتیجه‌اش حفظ از آتش آخرت خواهد بود.