نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » گفتگو » انديشه

نقش اجتماعی منتظران در زمینه سازی ظهور

۷ تير ۱۳۹۰ ساعت ۱۰:۲۵

مرجع : خبرگزاری آينده روشن

گزارشگر :

يکي از مهم‎‌ترين مباحث مهدويت، نقش اجتماعي منتظران و زمينهسازي براي ظهور است. در همين راستا خبرنگار آيندة روشن با آقاي حسن عبدي پور، مولف كتاب نقش اجتماعي انتظار در باره وظايف منتظران و ظهور گفتگويي انجام داده است . عبدي پور در آستانه ورود به ماه شعبان طي گفتگوي ويژه با خبرنگار بخش اندیشه آينده روشن در بارة وظايف منتظران، نقش اجتماعي منتظران و اصلي ترين وظايف حكومت و کارگزاران دولت منتظر را مطرح کرد.


وظايف منتظران در زمينه سازي ظهور چيست؟
در میان پیروان مکتب تشیع دیدگاه‌های مختلفی مطرح است.جریانی قبل از انقلاب معتقد بود باید در زمینه ظهور یک مبارزه منفی داشته باشیم یا هیچ کاری را انجام ندهیم بگذاریم فساد و تباهی همه جا را فرا بگیرد که حضرت زودتر ظهور کند. مي‎‌توان به اين تفكر لقب تفكر اسلام صهيونیستي داد. البته امام(ره) و پیروان امام با اين نگرش مخالف بودند و معتقد هستند ما به عنوان منتظر، وظایفی اجتماعی و فردی داریم.

الف: اجتماعي؛ چیزی که مهم است، بايد تعریف صحیح از اسلام وحکومت دینی عصر غیبت داشته باشیم تا ارزش‌های والای انسانی توسط منتظران و مصلحان واقعی درآن حاکمیت پیدا کند. دراین راستا افراد وظایفی دارند که مهم‌ترین آن اجتماعی است. مردم باید نسبت به امور اجتماعی مسلمین حساسیت نشان بدهند. تجربه دوران سی ساله انقلاب به ما آموخته است که همدلی و همراهی با ولي‎‌فقيه و نقش‌آفرینی‌های اجتماعی باعث پیروزی انقلاب شد و حکومت مستبد دیکتاتور و ضد دین از بین رفت و همین همدلی و همبستگی اجتماعی و انسجامی که در میان ملت و رهبران انقلاب بود توانست کشور را پیش ببرد.
ب: فردي؛ منتظر واقعی کسی است که واقعا به آن چه که اسلام و سنت پیامبر و اهل بیت (ع) به او آموخته معتقد باشد و آن‎ها را به عنوان دستور العمل‎های زندگی سیاسی، اجتماعی و فردی خود ببیند و پیاده كند. همه کسانی که به اسلام و مکتب تشیع معتقدند با این وظایف آشنا هستند. پس وظیفه منتظر واقعی مطالبات جدید و فوق العاده‌ای نیست اگر شما تعریف صحیحی از مکتب اسلام به عنوان یک مکتب جامع داشته باشید، از ما خواسته است كه افراد صالحی را به عنوان حاکم انتخاب کنيم و سعی کنيم همه آموزه‌های دینی را در سطح نظام‌های اجتماعی پیاده کنيم. طبعاَ چنين جامعه‌اي مطلوب منتظران واقعی خواهد بود و تلاش می کنند تا به آن جامعه آرمانی نزدیک شوند.

يعني درعصر غیبت وظیفه‎‌ی منتظران، اطاعت از ولی فقیه و پای بندی به معارف مکتب تشیع و آموزه‌های اهل بیت (ع) است؟
ما در عصر غیبت چیز جدیدی را نمی‌توانیم تعریف کنیم یا تحلیل‌ها و تعبیر‌های جدید به آن اضافه کنیم. به مسلمان شیعی سفارش شده است در هر زمانی که امام حی و معصوم در دسترس نیست، این نیاز را از طریق عالمان دینی و مراجع واجدالشرایط تامین کنید، وظایف ما در عصر حضور و عصر غیبت تفاوتي ندارد و ما از انجام وظیفه معاف نشده‎‌ایم. بلکه مامور هستم به همه آموزه‌های دینی، آن هم نه با تفسیر و تاویل‌های شخصی. حق نداريم برداشت‌های شخصی خود رابه جامعه تحمیل کنیم؛ چون این‌ها انحراف است. باید به صورت طبیعی حرکت‌ها و رفتارهای فردی و اجتماعی‌مان را هماهنگ و مطابق دستورالعمل‌های ولايت فقيه قرار دهیم و با بزرگان دین ارتباط وثیقی داشه باشیم، با تعریف بیرونی نمی‌توانیم به وظیفه‎‌ی خود عمل کنیم. واین‎‌که کی این ظهور شکل خواهد گرفت دست ما نیست و به اراده خداوند بستگی دارد به قول امام راحل(ره)ما مامور به وظیفه‌ایم نه نتيجه.

براساس آيات قرآن كريم تا مردم خودشان نخواهند تغيري در امورشان رخ نمي دهد؛ روایتی هم ناظر بر این است که جهان پر ازفساد خواهد شد، و براساس مستندات ديني امام (ع)جامعه راپر ازعدل وقسط خواهند کرد. این موضوعات راچگونه توجیه می‎‌کنید؟.

امام عصر (ع) همان چیزی را می خواهد که قرآن، پیامبراسلام و اهل بیت (ع)از ما می خواهند. آن‎‌هم به صورت منطقی و معتدل. وظایف ما صرفا مسائل ریاضتی از جنس خاص در وادی دنیا و جامعه اجتماعی نیست، بعضی از اقشار مردم در مسائل اجتماع ظاهر نمی‌شوند به بهانه این که برنامه‌های ریاضتی دارند. ما وظیفه داریم در نظام حکومت اسلامی همگام با ولي‎‌امر مسلين و ملت با تفکر و عقلانیت و اعتدال حرکت کنیم. از این رو نباید تعریفی را از یک منتظر نشان دهیم که خدای نخواسته بخشی از جامعه از مسئله مهدویت برداشت دیگری داشته باشند، افراد منتظر را افراد خاص یا ویژه ببینند، وقتی از بزرگان ما مي‎‌پرسیدند: آقا شما این همه به مسجد جمکران‎‌آمديد، تا حالا موفق شدید حضرت را ملاقات كنيد؟ فرمودند مهم نیست ما حضرت را ببینيم مهم این است که حضرت مارا ببینند. ما باید رفتارمان را طوری قرار بدهیم که حضرت از ما راضی و خشنود باشد. پس هر چه ازچارچوب آموزه های دینی خارج شويم، قطعا آسیب هایی به جامعه منتظران خواهد خواهد داشت. از این روی خانقاه بازی، چله گرفتن، گعده‎‌های ويژه، پوشش و ظاهر متفاوت اذکار غیر معروفه، ترک مسائل ونیازهای دنیوی همه این ها مسائلی است که مذموم است.

مسئله بعدي که گفتيد دنیا پر از ظلم می شود‌؟ به اين معنا كه توده‎‌ي مردم ظالم مي‎‌شوند ودر حق همديگر ستم مي‎‌كنند نيست؛ برعکس احساس می شود انسان‌ها هر مقداری که به ظهور و آخر‌الزمان نزدیک می‌شوند معنویت‌شان بیش‌تر می شود. رجوع به جوهره انسانی و فطری که خداوند در ضمیر انسان‌ها قرار داده فعال‌تر می‌شود. به نظر می‌رسد منظور این است که ظلم‌ها و مفاسدی توسط مکاتب الحادی رسمی و قانونی می شوند. چرا كه نظام سرمایه‌داری، لیبرالیستی، سکولار و نظام‌های امانیستی و فمنیستی انسان‌ها را از هویت اصلی خودشان دور کرده اند. و این دور افتادن ازخدا خود درآینده خیزشی همگانی و فراگیر در پي خواهد داشت. همین نظام‌های سلطه که به نام حقوق بشر با شعار تامین امنیت و توسعه اقتصادی و رفاه فاصله طبقاتی را روز به روز بیش‌تر و انسان های زیادی را از حقوق خودشان محروم می كنند.


برداشت من اين است كه شما نقش اجتماعي منتظران را برجسته مي‎‌بينيد درست است؟
بله، نقش اجتماعي منتظران تاثیرگذار و زمینه‌ساز است. یعنی آن رفتارهای عملی وعینی انسان که در عرصه جامعه شکل می‌گیرد می‌تواند تاثیر‌گذار باشد. فعالیت‌ها وتلاش‌های مخلصانه منتظران درسایه حکومت اسلامی رضایت ولی عصر(ع) را موجب خواهد شد. یعنی هر حرکت مثبتي که دین خدا را حاکمیت ببخشد و بتواند جوهره دین را به تمام نقاط کشور وجهان توسعه بدهد و خوشنودي حضرت ولی عصر (ع) را درپي خواهد داشت. حرکت هایی که در کشورهای اسلامی رخ مي‎‌نمايد، قطعا ذهن توده‌های مردم را به مسئله حضور منجی (ع) آماده می کند.

ما هرچی که به ظهور نزدیک مي‎‌شويم یک اراده و همبستگی فراگیر میان ملت ها دیده می شود. با اين اختلاف‌هاي مذهبی، نمي‎‌تواند توده مردم را كه از سرشت و فطرت مشترکی برخوردارند ازهم دور كنند. چراكه نیازهای اجتماعي انسان‌ها باهم تفاوتی ندارد و درمشکلات اجتماعي هم مشتركاتي دارند. بعنوان مثال اضطراب، افسردگی، اعتیاد، ایدز، تورم، ناامنی، خشونت و... مال یک منطقه خاصی نیست؛ مساله و معضل همه ملت‌هاست. این نیازهاي عمومی است که زمینه آمدن منجی آخرالزمان را فراهم خواهد کرد.

ما نمي‎‌توانيم نسخه جداگانه‌ای برای خودمان تعریف کنیم. حكومت زمينه سازي مورد قبول است كه بتواند مشارکت واحساس همگرایی همه انسان ها خدا محور را دربر داشته باشد. از این رو حکومت زمينه‌ساز بايد مقتدر و حامی عدالت، ارزش‌های انسانی‌، حامی مظلومین ومحرومان باشد‌؛ تابتواند موجب بیداری وآشنایی مردم با نیازهای فطری شان شود. اين بينش انشاء الله درآماده‌كردن جهان برای ظهور منجی تاثیر می‌گذارد.

شما می‎فرمایید منتظر نباید در جامعه خیلی دیده شود. متفاوت از جامعه نباشد. وجود حکومت اسلامی در ایران متفاوت از جهان نیست. جهان نسبت مديران ما را به خود متفاوت نمی بینند؛ پیشگامان یک تفکر، مطمئنا با ديگران تفاوت‎‌هاي دارند. تئوری‎های جمهوری اسلامی متفاوت است چرا به منتظران و زمينه‎‌سازان این اجازه را نمي‎‌دهیم كه متفاوت باشند.

حقیقت این است که ما در تئوری سازی حکومت دینی ضعیف عمل کردیم. هنوز پیام انقلاب اسلامی را نتوانستیم مبناسازی شده به گوش ملت ها و دولت ها برسانیم. اهداف عالی انقلاب براي مخاطب جهانی نیازمند به تبیین و تفهیم دارد. جنس انقلاب اسلامی از جنس لطیف انسانی است که به حقوق و فطرت انسان ها توجه می کند؛ کرامت وآزادی انسان ها را در نظر می گیرد.

قطعا ما باید از اسلام مناسکی فاصله بگیریم چرا اسلام فقط مناسك نيست. جامعه منتظری را تعریف بکنیم که بتواند همه ادیان و مذاهب را در بعضی از مبانی به ما پیوند بزند. مثل شعار امام برای مستضعفین. بايد تعريف انساني عدالت وجامعه منتظر را به همه ادیان و مذاهب با سهمي كه درآن دارند تفهيم كنيم. این کاری است که باید مراکزی مثل موسسه‎‌ي آينده روشن و مركز تخصصي مهدويت به صورت جدی پی‌گیری کنند. درخیمه‎‌ي منتظران مهدي (ع) براي همه‎‌ي منتظران با اديان وعقايد مختلف فضاي كافي هست. با سعه‌ صدر درجامعه دینی با حقایقی که امام صادق (ع)‌ آن ها را می دید حرکت کنیم. چهار هزار شاگر دبا عقائد متفاوت در جلسه‎‌ی درسی ایشان شرکت می‌کردند یا حضرت امیر (ع)‌ كه خیلی از پیروانش شیعه سیاسی بودند نه شیعه اعتقادی. وظیفه داریم اسلام و تشیع به ويژه مهدويت را طوری تعریف کنیم که تمام كساني که با ما اشتراکاتي دارند در کنار ما قرار بگیرند. به تعبیر یکي از دانشمندان فرانسوی (آقای فرانسوا توال) در بحث ژئوپلتیکی شیعه نگرانی‌هایی را مطرح می کنند. «هشدار می دهد که نگذارید ایران شیعه گرا رشد پیدا كند ؛ می گوید باید قبول کنیم که انقلاب اسلامی از نظر سیاسی توانسته جهان اسلام را شیعه کند» چون شیعه جامع‌نگر است و از جهت سیاسی، اجتماعی، وفرهنگی تفاوتی برای سنی ندارد. ما باید این نگاه را توسعه دهیم و در صحنه های مختلف از ظرفیت های جهانی استفاده کنیم. همه از ظلم‌های رسمی رنج می‌بریم پس درکنار هم قرار بگیریم و مطالبتمان را هر روز جدی تر دنبال کنیم ؛ این همان نکته‌ای است که دکتر شریعتی مطرح می‌کرد که مکتب انتظار مکتب اعتراض است. به ما مدام تذکر می‎‌دهد وضعیت موجود ناراضی‌كننده است. همیشه به سمت مطلوب حرکت کنیم. اگر هم پیشرفتی شد قانع نباشیم. چون آن چیزی که بعدا تحقق پیدا می کند بسیار بسیار فراتر از آن چیز است که ما به آن می‌رسیم. سلامتي جوامع اسلامی يعني پی ریزی عدالت. اگر چه آن چیزی که حضرت مي آورند بسيار بزرگتر و عالي‎‌تر از آن چيزي است كه ما فكرش را مي‎‌كنيم.


اصلي ترين وظايف حكومت و کارگزاران دولت منتظر چيست؟.
با يك تفكيك مي‎‌توانيم به اين پرسش پاسخ بگوييم. ما به ولی امر مسلمین نمي‎‌توانيم تكليف تعيين كنيم. تكليف ولي امر را خدا تعين فرموده، اگر خطا كند كه ديگر ولي نيست. ولی فقیه است که به عنوان عالی‌ترین مقام بر اجرای عدالت و احکام امر مي‎‌كند وبه طور جامع نظر دارد، چون (العدل حیات الاحکام). تا امروز هم او بوده كه به همه گروه‌ها و جناح‌ها نگاه مساوی كرده، و بستر رقابت‌های سالم را عملا فراهم آورده است. چرا كه كمال انسان‎‌ها را وظیفه خود مي‎‌داند. در اين تجربه‎‌ي سي ساله انقلاب وجود مبارك ولی امر ما را از گرفتاري به دام افراط و تفریط نجات داده است‌. اگر معضلی یا انحرافی صورت گرفته این ولی فقیه بوده که این حرکت‌های کج را افشاء وجامعه را به صراط مستقیم رهنمون فرمودند. چرا كه اسلام و قانون اساسی از ایشان وظیفه بالاتری را خواسته است.

اما صلاحیت دولت‌ها را برای ورود به مسائل کلامی واعتقادی قبول نداریم. این‌ها صرفا می‌تواند بسترها و زمینه‌های یک سری فعالیت ها را هموار نماید و شعارها و ارزش‌های دینی را در جامعه توسعه دهند. وظیفه دولت‌ها نظریه‌پردازی و تبیین نیست؛ تبیین مسائل دینی به حوزه‎ها و عالمان دینی سپرده شده است. دولت‌ها وظایف اجرایی خودشان را انجام بدهند. وظیفه تئوری سازی، تفسیر و تبین ندارند.

نباید جامعه قبل ظهور را متفاوت از دوره‎‌ي ظهور بدانیم. آن‎‌چه مهم است انجام وظایف انسانی به عنوان منتظر واقعی است. اجرای عدالت، استیفای حقوق از دسته رفته مردم، توسعه و رفاه، توجه به مسائل دینی مردم، رشد فکری مردم همه از وظايف كار گزاران دولت منتظر است.


چه تفاوتي ماهیت سیاسی دولت منتظر با سایر فلسفه های سیاسی دارد؟
دولت منتظربدون محتواي سياسي معني ندارد اما خيلي رنگ سیاسی هم ندارد. جنس ماهیت سیاسی دولت منتظر جوهره های انسانی دارد که به دنبال تعالی انسان و کرامت انسان است. سیاسی به معنای این که حضور مردم و احاد مختلف جوامع فکری ومذاهب مختلف را هم به یک شکلی در خودش بارور می کند. در حکومت حضرت یکسان‌سازی نیست. آداب و رسوم متفاوت خواهند بود. تفاوت‎‌هاي امروزي آن زمان خواهند بود. اما خط مشی‌های کلان و سیاست‌گذاری‌های کلان از آموزه‌های دینی از فطرت انسان‌ها نشات خواهند گرفت. حقوقی را برای انسان تعریف می‌کند که زاییده نظام‌های سلطه گر نباشند. انسانی را تعریف می کند که این انسان جنبه فردی، اجتماعی و سیاسی‌اش را متناسب با آموزه های اسلامی و جوهره دین وشريعت محمدي انتخاب می کند.

اهداف و کارکرد رسانه‌های مختلف در این زمينه‌سازي ظهور چه مي‎‌تواند باشد؟

اگر رسانه به جنبه‌های اجتماعی انتظار توجه كند زودتر به نتیجه می‌رسد. انتظار یعنی حرکت، تلاش، کوشش، همبستگی انسجام و همکاری و هم‌گرایی و هم‌افزایی. یک انسان منتظر نقش اجتماعی خودش را بیش‌تر بداند (مانند بزرگان دین و اولیا الهی علی رغم مشغله‌های زياد) از امور جزئی هم غافل نمي‎‌شود.

بارزترین یادگاري بزرگان دین و اولیا الهی فعالیت‌های اجتماعی شان است. رسانه بايد در تمام سطوح اجتماعي به رشد و سلامتی فكري و فرهنگي جامعه توجه كند. هم دلی، محبت و كرامت انسانی را باید جدی بگيرد.

رسانه تصویر درستی از فرهنگ مهدویت ندارد، بیش تر باید به بحث های تبیینی و استدلالی توجه کند. در حوزه کلامی به شبهات پاسخ علمی داده شود. از جنبه‎‌هاي احساسي بپرهيزد و جنبه های منطقی و عميق را تقويت كند. تا برای کسانی که دنبال بازار گرمی هستند مجال و فضا درست نشود. چرا كه از گسترش موج مهدویت متاسفانه ازگذشته سوء استفاده مي‎‌شود. بعضاً جنبه سیاسی و انحرافي پیدا مي‎‌كند که موجب فریب، آزردگی و یاس مردم مي‌شود. بايد تصویر درست از مهدویت و جامعه منتظر نشان بدهد. وظایف کاملا شفاف و روشن است. رسانه باید توجه کند که در طول ۳۶۰ روز وظیفه دارد نه فقط نیمه شعبان. ترويج فرهنگ مهدوي بايد در رسانه‎‌ها هميشگي وبا ثبات باشد. نباید در سایه مناسک و ادا و اطوار ها ي رسانه‎‌اي گم شود. رسانه ملی ما مدام بايد بر اين موضوع برنامه داشته باشد ، ما در عصر ظهور هستیم وظایف ما هم همان است که از هزار سال پیش گفته شده، کم و زیاد هم نمی شود.





کتاب سازی ونشر آثار نازل از ناشران کم مایه مذهبی در جلوگیری از زمینه سازی برای ظهورچه نقشی دارد؟.

آشفتگی در ساماندهی پژوهش‌های دینی فراگیراست، ناشران به خود همه نوع اجازه را می‎‌دهند. باید این شیوه‌ها اصلاح شود ناشران سود جو برای گرمی بازار خود بزرگترین خیانت را به دین مردم وخدا می‎‌کنند وابائی هم ندارند. اما وزارت ارشاد کشور اسلامی هم دست کمی ازآنها نداشته، کم کوتاهی نکرده است. علما باید به شبهات برون مرزی و منحرفان پاسخ بگویند یا به ناشران سود جوبپردازند اگر برخورد نشود آینده پر التهابی خواهیم داشت. یقین بدانید دست استکبار هم حامی این کتاب سازان و ناشران بی‌بوته هست.


شما دركتاب نقش اجتماعي انتظاردر پي تفهيم چه چيزي هستيد؟
این کتاب در پي این است که بگوید انسان منتظر چیز جدابافته‌ای نیست. همان چیزی که پیامبر از شما خواسته، در زمان غیبت هم همان را از شما می‌خواهند. در گذشته چون زمینه‌ای برای حکومت‌کردن نبوده است لذا بیش‌تر دستور العمل‌ها فردی نگارش شده‎‌اند. امروز ما می‌خواهیم که فقه ما، قضاي ما و... اجتماعی باشند. دستور العمل‌های اخلاقی و عرفاني ما به صورت اجتماعی تعریف شوند. ما یک جامعه مهدوی ومنتظرهستيم؛ شایستگی و رغبت ما به صحنه اجتماعی و خصوصیات و مولفه‌های دینی آن بيشتر است. مي‎‌خواهيم به دنيا نشان بدهیم كه در صحنه عمل چه قدر حاضریم. اگر این انسان منتظر توانست در مرحله مقدماتی به سطوح نازله ای از عدالت و رفتار اجتماعی برسد و خودي نشان بدهد ان شاء الله در زمانی که حضرت بیاید این فرد ميتواند در آن امتحان بزرگ هم سرفراز باشد.

انتهای پیام/م/14/47