داخلی     خبر     انديشه
ریشه ها و آفات رواج تمسخر در بین منتظران
  استهزاء در ظاهر یک گناه ولی در باطن چند گناه است، در مسخره کردن، گناهان تحقیر، خوار کردن، کشف معیوب، اختلاف افکنی، غیبت، کینه، فتنه، تحریک، انتقام و طعنه به دیگران نهفته است.
Share/Save/Bookmark
دوشنبه ۳ دی ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۱۱
کد مطلب : 75222
ریشه ها و آفات رواج تمسخر در بین منتظران
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی آینده روشن به نقل از خبرگزاری شبستان، برای آنکه انتظار ما به درجه برترین اعمال برسد، نیازی نیست که حتماً کارهای سخت و طاقت فرسا یا خرق عادت انجام دهیم بلکه می توان با تلاش برای پرهیز از گناهان ریز و درشت و نهادینه کردن فضایل اخلاقی در سبک زندگی، این رنگ را به انتظار زد.

ازجمله رذایل اخلاقی که آیات و روایات آن را نهی کرده اند و پرهیز از آن به برخورداری از سبک زندگی منتظرانه کمک می کند «تمسخر و استهزاء» است.

خدای متعال در آیه ۱۱ سوره مبارکه حجرات می فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسَى أَنْ يَكُونُوا خَيْرًا مِنْهُمْ وَلَا نِسَاءٌ مِنْ نِسَاءٍ عَسَى أَنْ يَكُنَّ خَيْرًا مِنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ وَمَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد نبايد قومى قوم ديگر را ريشخند كند شايد آنها از اينها بهتر باشند و نبايد زنانى زنان [ديگر] را [ريشخند كنند] شايد آنها از اينها بهتر باشند و از يكديگر عيب مگيريد و به همديگر لقبهاى زشت مدهيد چه ناپسنديده است نام زشت پس از ايمان و هر كه توبه نكرد آنان خود ستمكارند».



استهزاء در ظاهر یک گناه ولی در باطن چند گناه است، در مسخره کردن، گناهان تحقیر، خوار کردن، کشف معیوب، اختلاف افکنی، غیبت، کینه، فتنه، تحریک، انتقام و طعنه به دیگران نهفته است.



ریشه های تمسخر

۱-گاهی مسخره کردن برخاسته از ثروت است، که قرآن می فرماید: «وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ؛ واى بر هر بدگوى عيبجويى (۱) كه مالى گرد آورد و برشمردش»(همزه، ۱ و ۲)

۲-گاهی ریشه استهزاء، علم و مدرک تحصیلی است که قرآن می فرماید: «فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ؛ و چون پيامبرانشان دلايل آشكار برايشان آوردند به آن چيز [مختصرى] از دانش كه نزدشان بود خرسند شدند و [سرانجام] آنچه به ريشخند مى‏ گرفتند آنان را فروگرفت»(غافر، ۸۳)

۳-گاهی ریشه استهزاء، توانایی جسمی است. کفار می گفتند: «مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً؛ کیست که قدرت و توانایی او از ما بیشتر باشد».

۴- گاهی انگیزه مسخره دیگران، عناوین و القاب دهان پرکن اجتماعی است. کفار فقرایی را که همراه انبیاء بودند، تحقیر می کردند و می گفتند: «وَمَا نَرَاكَ اتَّبَعَكَ إِلَّا الَّذِينَ هُمْ أَرَاذِلُنَا؛ ما پیروان تو را جز افراد اراذل نمی بینیم».

۵-گاهی به بهانه تفریح و سرگرمی، دیگران به تمسخر گرفته می شوند.

۶-گاهی به طمع مال و مقام، سبب انتقاد همراه با تمسخر از دیگران می شود. گروهی از پیامبر اکرم(ص) درباره زکات عیبجویی می کردند، قرآن می فرماید: «وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ؛ و برخى از آنان در [تقسيم] صدقات بر تو خرده مى‏ گيرند پس اگر از آن [اموال] به ايشان داده شود خشنود مى‏ گردند و اگر از آن به ايشان داده نشود بناگاه به خشم مى ‏آيند»(توبه، ۵۸) ریشه این انتقاد طمع است، اگر از همان زکات به خود آنان بدهی راضی می شوند؛ ولی اگر ندهی همچنان عصبانی شده و عیبجویی می کنند.

۷-گاهی ریشه مسخره، جهل و نادانی است. هنگامی که حضرت موسی(ع) دستور کشتن گاو را داد، بنی اسرائیل گفتند: آیا ما را مسخره می کنی؟ موسی(ع) گفت: «أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ؛ به خدا پناه می برم که از جاهلان باشم»(بقره، ۶۷) . یعنی مسخره برخاسته از جهل است و من جاهل نیستم.

یکی از کارهای مبارک رسول خدا(ص) تغییر نام افراد و مناطقی بود که دارای نام زشت بودند. زیرا نام بد، وسیله ای برای تمسخر و تحقیر است.

عقیل، برادر امیرالمومنین علی(ع) بر معاویه وارد شد، معاویه برای تحقیر او گفت: درود بر کسی که عمویش ابولهب لعنت شده خداوند است و سپس خواند: «تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ» عقیل فوری پاسخ داد: و درود بر کسی که عمه او چنین است و خواند: «وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ» (زن ابولهب، دخترعمه معاویه بود).



*برگرفته از «دقایقی با قرآن»، محسن قرائتی